معرفی رشته تکنولوژی پرتو درمانی

۱- نام و تعريف رشته:

تكنولوژي پرتودرماني – كارشناسي ناپيوسته

RADIATION THERAPY TECHNOLOGY (B.Sc.)

رشته كارشناسي ناپيوسته تكنولوژي پرتودرماني شاخه‌اي از علوم پيراپزشكي است كه در آن دانشجويان طي دوره آموزشي اصول و روشهاي مختلف درمان بيماري (غالباً توده‌هاي بدخيم) با استفاده از پرتوهاي يونيزان و جلوگيري از رشد و تقسيم سلولهاي تومورال را فرا مي‌گيرند. در اين دوره دانشجويان با روشهاي پيشرفته درمان نظير استريوتاكتيك و درمان‌هاي سه بعدي نيز آشنا مي‌گردند.

۲- تاريخچه رشته و پيشرفت هاي جديد:

اين رشته از سال ۱۹۲۵ به عنوان يك راهكار درماني با استفاده از دستگاه هاي مولد اشعه ايكس و با استفاده از مواد راديواكتيو به كار مي‌رفت. از سال ۱۹۵۱ با ساخت دستگاههاي كبالت ادامه يافت و از سال ۱۹۶۷ نيز با ساخت شتابندهنده ها تحول پذيرفت. در حال حاضر با افزودن تجهيزات اختصاصي و بسيار مدرن، نرم افزارهاي نقشه كشي طرح درمان و نرم افزارهايي كه قابليت اجرايي دستگاهها را وسعت بخشيده‌اند، درمانهاي سه بعدي يا تطبيقي (كانفرمال)، استريو تاكتيكIMRTو روشهاي تخصصي از اين قبيل تحولي بنياني در آن شده است. ضمناً بكارگيري روشهاي براكي تراپي و ساخت دستگاههاي براكي تراپي جديد نيز تأثير بسزايي در نتايج درماني داشته است و باعث گسترش اين روش درماني در زمينه‌هاي مختلف گرديده است. از طرفي تركيب و همراهي راديوتراپي با كموتراپي نيز بعنوان يك موداليته بسيار مثمرثمر درماني، درمانگر خيل عظيمي از بيماران بوده است.

در ايران اين رشته از سال ۱۳۴۵ شمسي توسط اساتيد راديوتراپي انكولوژي و متخصصين فيزيك پزشكي راه اندازي گرديد و به عنوان تكنسين درماني از دانش آموختگان داراي تابعيت كشورهاي خارجي و همچنين دانش آموختگان ساير رشته‌هاي پيراپزشكي پس از طي دوره آموزشي پرتودرماني در داخل يا خارج از كشور استفاده مي‌شده است. از سال ۱۳۶۵ رسماً در دانشگاه علوم پزشكي تهران و دانشگاه علوم پزشكي مشهد پذيرش دانشجو در مقطع كارداني پرتو درماني آغاز گرديد. از سال ۱۳۷۱ نيز پذيرش در دوره كارشناسي ناپيوسته پرتودرماني صرفاً در دانشگاه علوم پزشكي تهران آغاز گرديد. برنامه مصوب از سال ۱۳۷۴ تاكنون مورد بازنگري قرار نگرفته است و بازنگري كنوني اولين بازنگري جامع اين رشته مي‌باشد.

۳- ارزشها و باورها:(VALUES)

ارزش‌هاي اخلاقي و اعتقادي اسلامي اجزاء لاينفك آموزش در رشته تكنولوژي پرتودرماني است. در نتيجه براي حفظ حقوق بيماران صرف نظر از سن، رنگ، نژاد، فرهنگ و مذهب آنها ارزش قائل است.

تكنولوژي پرتودرماني يك رشته وابسته به فعاليت يك تيم درماني مي‌باشد. و اين تيم شامل متخصص پرتودرماني، متخصص فيزيك پرتودرماني و تكنولوژيست پرتودرماني مي‌باشد. در تيم پرتودرماني تصميم‌گيري درمان به عهده پزشك متخصص پرتودرماني است، محاسبات درماني و نقشه كشي و طرح درمان، دوزيمتري، حفاظت و ساير امور مرتبط به عهده متخصص فيزيك پرتودرماني مي‌باشد و اجراي درمان و دقت در اجراي طرح درمان و رعايت كليه اصول درماني و بكارگيري تكنيك بهينه درمان و آكسسوريهاي لازم در كليه جلسات درمان به عهده تكنولوژيست پرتودرماني است. تكنولوژيست پرتودرماني يا كارشناس پرتودرماني در طول جلسات درمان كه بطور متوسط بين ۷-۲ هفته مي‌باشد بطور مداوم بيمار را درمان نموده و با بيمار برخورد مستقيم داشته و حمايت رواني و راهنمايي بيمار در طول درمان و همچنين كنترل كيفي و تضمين كيفيت درمان به عهده ايشان مي‌باشد لذا آموزش صحيح و كامل منطبق با نيازهاي اين نقش در گروه درمان پرتودرماني بسيار مي‌تواند در اعتلاي كيفيت درمان و بهبود شرايط درمان جهت حصول نتايج مورد انتظار درمان تأثير بسزايي داشته باشد.

۴- رسالت برنامه آموزشي در تربيت نيروي انساني:(MISSION)

تربيت نيروي انساني در تعداد كافي و با سطح علمي مناسب و مهارتهاي عملي لازم و آموزش كليه جوانب امر از لحاظ علوم تخصصي و علوم پايه مرتبط و روشهاي مراقبتي و كنترل كيفي به آنان جهت تضمين كيفي درمان پرتودرماني رسالت برنامه آموزشي در تربيت نيروي انساني رشته تكنولوژي پرتودرماني است.

۵- چشم انداز برنامه آموزشي در تربيت نيروي انساني:(VISION)

با ايجاد توانايي علمي و مهارتي در ارائه خدمات درماني مناسب و در حد انتظار به بيماران و با ايفاي نقش مؤثر در تيم درمان پرتودرماني به عنوان يكي از سه عضو اصلي تيم درمان اين رشته به يكي از رشته‌هاي مطرح كمك كننده در درمان تومورها تبديل خواهد شد. همچنين دوره كارشناسي رشته تكنولوژي پرتودرماني در ايجاد همكاري تنگاتنگ تكنولوژيستهاي پرتودرماني با اساتيد پرتودرماني در آموزش مهارتهاي علمي و عملي به دانشجويان آينده نقش مهمي را ايفا خواهد نمود.

۶- اهداف كلي رشته:(AIMS)

ترتيب فراگيراني كه تحت نظر متخصصين پرتودرماني و فيزيست پرتودرماني بتوانند:

۱) در درمان بيماران نيازمند به درمان با كيفيت مناسب و تحت شرايط بهينه مؤثر باشند.

۲) رعايت كامل اصول حفاظتي و مراقبت و حمايت جسمي و رواني از بيماران در طول روزهاي درماني را انجام دهند.

البته امور فوق براي هر بيمار بطور انفرادي متفاوت بوده و مي‌بايست با آموزش روشهاي اصولي و تعليم كليه مباني فنون و علوم تخصصي پرتودرماني و علوم وابسته به تفصيل، اين توانايي‌ها را در فارغ‌التحصيلان اين رشته ايجاد كرد.

۷- نقشهاي دانش آموختگان در برنامه آموزشي:(ROLE DEFINITION)

۱- نقش آموزشي

۲- نقش پژوهشي

۳- نقش خدماتي و اجرايي

۴- نقش ارتباطي

۸- وظايف حرفه‌اي دانش آموختگان:(TASK ANALYSIS)

در نقش آموزشي: الف) دانش آموختگان اين رشته مي‌توانند در آموزش واحدهاي عملي، كارآموزي و فعاليتهاي علمي دانشجويان پيراپزشكي از قبيل كارداني راديوتراپي، كارشناسي راديولوژي، پرستاري و مامايي، فيزيك پزشكي نقش داشته باشند.

ب) در آموزش مهارتهاي عملي و اصول عملكردي دستگاه‌ها و فنون اجرايي تكنيك‌هاي راديوتراپي دستياران راديوتراپي با اساتيد گروه راديوتراپي نيز همكاري نزديكي دارند.

در نقش پژوهشي: اين دانش آموختگان با سطح علمي قابل قبول و تسلط كافي كه در اين مقطع پيدا مي‌كنند مي‌توانند در امور پژوهشي و برنامه‌هاي آموزشي و كنفرانسها و همايشهاي علمي با اساتيد مربوطه مشاركت فعال داشته باشند.

در نقش اجرايي و خدماتي: الف) انجام نقشه درماني و تكنيك درماني در بالاترين كيفيت زير نظر متخصصين

ب) كنترل كيفي و ايجاد شرايط مناسب جهت تضمين كيفيت در مراحل درماني از شروع تا پايان درمان.

در نقش ارتباطي: ارتباط و تعامل با متخصصين راديوتراپي و كادر درماني مربوط

۹- استراتژي هاي اجراي برنامه آموزشي:

استراتژي كلي آموزشي تلفيقي از استاد محوري(TEACHER CENTERED)و شاگرد محوري(STUDENT CENTERED)برحسب نوع كلاس و تعداد دانشجويان با ويژگي‌هاي زير مي‌باشد.

– ادغام(INTEGRATION)دروس تئوري و عملي

– تداوم فعاليت دانشجويان براي اجراي سمينار، پروژه و كنفرانس هاي مرتبط با رشته

– تقويت و توسعه سيستم اطلاع رساني و ارتباط با مراكز علمي ساير كشورها

– بهره گيري از توانايي‌هاي دانش آموختگان در برنامه‌هاي آموزشي و پژوهشي

۱۰- شرايط و نحوه پذيرش دانشجو:

براساس شرايط اعلام شده در دفترچه آزمونهاي كارداني به كارشناسي در رابطه با رشته تكنولوژي پرتودرماني.

۱۱- رشته هاي مشابه در داخل كشور:

كارشناسي پيوسته پرتودرماني با هدف جذب نيروي توانمندتر با سطح علمي بالاتر و عدم مطابقت مقطع كارداني با اين جايگاه و اهميت نقش دانش آموختگان در گروه پرتودرماني كه حداقل با سطح علمي كارشناسي ميسر مي‌گردد، پيشنهاد شده است.

۱۲- رشته‌هاي مشابه در خارج از كشور:

اين رشته بصورت كارشناسي پيوسته در غالب كشورها وجود دارد. ولي بطور ناپيوسته وجود ندارد. در مقطع كارشناسي ارشد در زير شاخه‌هاي درمانهاي سه بعدي، كانفرمال، استريوتاكتيك، فيزيك پرتودرماني دوزيمتري و حفاظت و راديوبيولوژي تخصصي طراحي اختصاصي درمان وIMRTدر برخي كشورها وجود دارد.

۱۳- شرايط موردنياز براي راه‌اندازي رشته:

طبق ضوابط شوراي نظارت، ارزيابي و گسترش دانشگاههاي علوم پزشكي كشور مي‌باشد.


نام دوره: كارشناسي ناپيوسته تكنولوژي پرتودرماني

طول دوره:

مطابق آيين نامه آموزشي دوره كارداني، كارشناسي ناپيوسته و كارشناسي پيوسته مصوب شوراي عالي برنامه‌ريزي علوم پزشكي مي‌باشد.

تعداد واحدهاي درسي:

دروس عمومي                                        ۹ واحد

دروس اختصاصي                                   ۴۴ واحد

كارآموزي در عرصه                               ۱۲ واحد

جمع واحدها                                          ۶۵ واحد

توجه: جمعيت و تنظيم خانواده ۲ واحد به عنوان پيش نياز براي دانشجوياني كه در دوره كارداني اين درس را نگذرانده‌اند.


الف – جدول دروس عمومي كارشناسي ناپيوسته تكنولوژي پرتودرماني

 

كد درس

نام درس

تعداد واحد

ساعت

دروس پيش نياز

نظري

عملي

جمع

۰۱

يكي از دروس مباني نظري اسلام*

۲

۳۴

۳۴

۰۲

يكي از دروس انقلاب اسلامي*

۲

۳۴

۳۴

۰۳

يكي از دروس تاريخ و تمدن اسلامي*

۲

۳۴

۳۴

۰۴

يكي از دروس آشنايي با منابع اسلامي*

۲

۳۴

۳۴

۰۵

تربيت بدني (۲)

۱

۳۴

۳۴

 

جمعيت و تنظيم خانواده **

۲

۳۴

۳۴

جمع

۱۱

 

 

 

 

 

 


*

گرايش

كد درس

نام درس

تعداد واحد

ساعت

دروس پيش نياز

نظري

عملي

جمع

۱- مباني نظري اسلام

۰۱۱

۰۱۲

۰۱۳

۰۱۴

انديشه اسلامي ۱ (مبداء و معاد)

انديشه اسلامي ۲ (نبوت و امامت)

انسان در اسلام

حقوق اجتماعي و سياسي در اسلام

۲

۲

۲

۲

۳۴

۳۴

۳۴

۳۴

 

۳۴

۳۴

۳۴

۳۴

 

۲- انقلاب اسلامي

۰۳۱

۰۳۲

۰۳۳

انقلاب اسلامي ايران

آشنايي با قانون اساسي جمهوري اسلامي ايران

انديشه سياسي امام خميني (ره)

۲

۲

۲

۳۴

۳۴

۳۴

 

۳۴

۳۴

۳۴

 

۳- تاريخ و تمدن اسلامي

۰۴۱

۰۴۲

۰۴۳

تاريخ فرهنگ و تمدن اسلامي

تاريخ تحليلي صدر اسلام

تاريخ امامت

۲

۲

۲

۳۴

۳۴

۳۴

 

۳۴

۳۴

۳۴

 

۴- آشنايي با منابع اسلامي

۰۵۱

۰۵۲

تفسير موضوعي قرآن

تفسير موضوعي نهج البلاغه

۲

۲

۳۴

۳۴

 

۳۴

۳۴

 

 

** توضيح: درصورتيكه دانشجو در دوره كارداني درس جمعيت و تنظيم خانواده را نگذرانده باشد ملزم به اخذ ۲ واحد اين درس در دوره كارشناسي ناپيوسته اضافه بر سقف واحدهاي دوره مي‌باشد.

 

 

 

جدول ب: دروس اختصاصي كارشناسي ناپيوسته تكنولوژي پرتودرماني

 

كد درس

نام درس

واحد

ساعت

پيش نياز

نظري

عملي

جمع

۰۱

روش هاي تصويربرداري پزشكي

۴

۳۴

۶۸

۱۰۲

 

۰۲

زبان تخصصي

۲

۳۴

 

۳۴

 

۰۳

ارزيابي كليشه هاي تصويربرداري

۲

۳۴

 

۳۴

۰۱

۰۴

دوزيمتري

۳

۳۴

۳۴

۶۸

 

۰۵

دوزيمتري كلينيكي

۳

۳۴

۳۴

۶۸

۰۴

۰۶

توپوگرافي سطحي و عمقي

۳

۳۴

۳۴

۶۸

 

۰۷

طرح درمان روش هاي نوين پرتودرماني

۴

۳۴

۶۸

۱۰۲

 

۰۸

تكنيك‌هاي ويژه پرتودرماني

۲

۳۴

 

۳۴

 

۰۹

ساير روش‌هاي درماني غير از پرتودرماني

۲

۳۴

 

۳۴

 

۱۰

انكولوژي اطفال

۲

۳۴

 

۳۴

 

۱۱

روش تحقيق

۲

۳۴

 

۳۴

 

۱۲

كنترل كيفي

۲

۳۴

 

۳۴

 

۱۳

امنيت و سلامت

۲

۳۴

 

۳۴

 

۱۴

پاتولوژي بيماريهاي بدخيم

۲

۳۴

 

۳۴

 

۱۵

سيموليشن و لوكاليزاسيون

۳

۳۴

۳۴

۶۸

۰۱

۱۶

راديوبيولوژي پرتودرماني

۲

۳۴

 

۳۴

 

۱۷

فيزيك براكي تراپي

۴

۳۴

۶۸

۱۰۲

 

مجموع واحدها

۴۴

 

 

 

 

 

 


جدول ج: كارآموزي در عرصه كارشناسي ناپيوسته تكنولوژي پرتودرماني

 

كد درس

نام درس

واحد

ساعت

نظري

عملي

جمع

۱۸

كارآموزي در عرصه

۱۲

۶۱۲

۶۱۲

 

 

رشته های ارشد تکنولوژی پرتو درمانی :

فارغ التحصیلان کارشناسی تکنولوژی پرتو درمانی می توانند در رشته های زیر در مقطع ارشد ادامه تحصیل دهند:
 

  • رشته تاریخ علوم پزشکی
  • رشته علوم داروهای پرتوزا

 

 

موفق باشید